Yên Tử được đưa vào đối thoại quốc tế về “di sản sống” và vai trò cộng đồng
Tại Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực, trường hợp Yên Tử được đặt cùng Luang Prabang, núi Cảnh Mai và Tutuala để thảo luận về cộng đồng, thực hành văn hóa và trao truyền qua thế hệ.
Khi các giá trị văn hóa vẫn được thực hành trong đời sống, được truyền lại giữa các thế hệ và tiếp tục có ý nghĩa với cư dân, di sản không chỉ tồn tại như những dấu tích của quá khứ mà trở thành một phần của hiện tại.
Trình bày tham luận về "Phật giáo Trúc Lâm và những giá trị di sản Yên Tử, Vĩnh Nghiêm và Côn Sơn - Kiếp Bạc", TS Phạm Thị Thanh Hường, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội, cho rằng di sản không chỉ nằm trong những gì còn lại của quá khứ mà thực sự sống khi các giá trị được trao truyền, thực hành và tiếp tục có ý nghĩa trong đời sống đương đại.
Với Phật giáo Trúc Lâm, điều này thể hiện rõ qua Yên Tử, Vĩnh Nghiêm và Côn Sơn - Kiếp Bạc. Đây không chỉ là những không gian lưu giữ chùa, tháp, bia đá, tượng Phật hay cảnh quan văn hóa, mà còn là những không gian thực hành tinh thần, nơi tư tưởng và giá trị của một dòng thiền Việt Nam tiếp tục được cộng đồng tiếp nhận, diễn giải và trao truyền. Từ đó, tính xác thực của di sản Trúc Lâm không thể chỉ được đánh giá qua hình thức vật chất mà còn qua những thực hành văn hóa, tín ngưỡng được duy trì trong không gian di sản.
Một vấn đề khác được TS Phạm Thị Thanh Hường nhấn mạnh là vai trò chủ thể của cộng đồng. Người dân địa phương không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà cần được tham gia vào quá trình bảo tồn và quản lý di sản.
Họ trực tiếp lưu giữ ký ức, tri thức, phong tục và những thực hành văn hóa gắn với di sản. Khi cộng đồng được tham gia quản lý, hưởng lợi hợp lý và có trách nhiệm với những giá trị mình gìn giữ, sự liên tục giữa quá khứ, hiện tại và tương lai sẽ được tạo lập tự nhiên hơn.
